Početna Privreda

Privreda

El. pošta Štampa PDF

Prema izvještaju MMF-a iz oktobra 2015. godine, u kojem se analiziraju globalna ekonomska kretanja, projekcija globalnog rasta iznosi 3,1%. Slabiji oporavak u 2015. i 2016. godini (u odnosu na ranije projekcije) uglavnom je rezultat uticaja globalnih faktora (visok javni i privatni dug, slabost finansijskog sektora, nizak nivo investicija, niska stopa rasta produktivnosti rada, demografske tranzicije, pad cijena sirovina i sl.) koji istovremeno predstavljaju i rizike za ostvarivanje projektovanog rasta.

Prema istim projekcijama, privredni rast u Evro zoni iznosi 1,5% u 2015. i 1,6% u 2016. godini, a u Evropskoj uniji 1,9% u 2015. i 2% u 2016. godini. Za Evropske zemlje u razvoju projektovan je rast od 3% u 2015. i 2016. godini. Prema mišljenju MMF-a, region Jugoistočne Evrope je imao koristi od nižih cijena nafte i postepenog oporavka u Evro zoni, ali je s druge strane bio pogođen stanjem u Rusiji i pod uticajem povišenog korporativnog duga.

Slično prethodnom, prema projekcijama Evropske komisije iz novembra 2015. godine očekuje se nastavak blagog ekonomskog oporavka u narednom periodu, uprkos brojnim izazovima u globalnoj ekonomiji.

Na osnovu kretanja makroekonomskih pokazatelja Republike Srpske u prethodnom periodu i u periodu januar–septembar 2015. godine, privrednih aktivnosti u Republici Srpskoj i zemljama okruženja, započetih aktivnosti i planiranih politika Vlade Republike Srpske, izrađene su procjene i projekcije kretanja makroekonomskih pokazatelja Republike Srpske za 2015. i 2016. godinu.

Iako je Republika Srpska, u 2014. godini dva puta bila pogođena poplavama (u maju i u avgustu), ostvaren je realni rast BDP-a od 0,2%. Pored loše hidrometeorološke situacije, na privredna kretanja je uticalo i smanjenje cijene nafte i hrane na svjetskom tržištu, te izlazak Evro zone iz recesije. Ostvarene stope realnog rasta BDP-a u prva dva kvartala 2015. godine, iznosile su: 0,9% i 1,5%, respektivno, čemu je doprinio nastavak deflatornih pritisaka, oporavak u Evro zoni i zemljama regiona, te rast u oblastima industrijske proizvodnje i građevinarstva.

Kvartalne stope rasta BDP-a za EU(28), u 2014. godini, su iznosile 1,5%, 1,2%, 1,4% i 1,4%, a u prva dva kvartala 2015. godine 1,8% i 1,9%. Imajući u vidu kretanja u regionu i u Republici Srpskoj (poplave u 2014. godini, sušu u 2015. godini, nastavak deflatornih pritisaka, te planirane aktivnosti u Republici Srpskoj) procijenjeni realni rast BDP-a u 2015. godini iznosi 1,4%. U narednom periodu se, usljed postepenog jačanja privrednog rasta i zaposlenosti u okruženju, očekuje rast izvoza i domaće tražnje koja se dijelom finansira doznakama iz inostranstva. U 2016. godini, očekuje se nastavak privrednog rasta sa realnim rastom BDP-a od 2,4%.

Prosječna stopa deflacije u Republici Srpskoj (mjerena indeksom potrošačkih cijena CPI), u 2014. godini iznosila je 1,2%, dok je u periodu januar–septembar 2015. godine iznosila 1,3%. Ovo ukazuje na nastavak deflatornih pritisaka usljed pada cijena nafte i hrane na svjetskom tržištu. Tako je najveći pad cijena evidentan u odjeljcima Hrana i bezalkoholna pića (-2,9%) i Prevoz (-1,2%), uz činjenicu da u spoljnotrgovinskoj razmjeni Republika Srpska ima značajan trgovinski deficit u ovim kategorijama robe. Procjenjuje se da će prosječna stopa deflacije u 2015. godini iznositi oko 1%, dok se u Evro zoni očekuje inflacija od 0,1%.

U projekcijama za naredne godine, pozitivna stopa bazne inflacije ukazuje na pozitivne stope rasta cijena robe i usluga koje nisu predmet trgovine sa inostranstvom. S druge strane, međunarodne institucije predviđaju zadržavanje cijena nafte i hrane na niskom nivou i u 2016. godini, ali zbog oporavka u razvijenim zemljma očekuje se skroman rast cijena, tako da projektovana inflacija u Evro zoni iznosi 1%. Imajući u vidu navedeno, procjenjuje se da će u 2016. godini u Republici Srpskoj inflacija iznositi 0,5%.

Ostvaren rast industijske proizvodnje, u 2014. godini, od 0,7% u najvećoj mjeri je rezultat rasta u oblasti Prerađivačka industrija (5%), dok je pad zabilježen u oblastima Proizvodnja i snabdijevanje el. energijom, gasom, parom i klimatizacija (-9,0%) i Vađenje ruda i kamena (-3,3%). U periodu januar–septembar 2015. godine stopa rasta iznosila je 3,8%, čemu je doprinijelo povećanje proizvodnje u oblastima: Proizvodnja i snabdijevanje el. energijom... (2,9%), Vađenje ruda i kamena (13,9%) i Prerađivačka industrija (2,2%). Ovakvo kretanje industrijske proizvodnje ukazuje na povećanje privredne djelatnosti u 2015. godini. Imajući u vidu očekivana pozitivna kretanja u okruženju i njihov uticaj na privredu u Republici Srpskoj, kao i to da je industrijska proizvodnja u Republici Srpskoj u značajnoj mjeri izvozno orijentisana, u narednom periodu se očekuje pozitivno kretanje stope rasta industrijske proizvodnje (3% do 5%).

Obim spoljnotrgovinske razmjene u 2014. godini iznosio je 7,6 milijardi KM i u poređenju sa prethodnom godinom veći je za 6,7%, dok je pokrivenost uvoza izvozom iznosila 54,4%. Rast izvoza iznosio je 3,4%, dok je rast uvoza iznosio 8,5%, čemu je uglavnom doprinijelo povećanje izvoza i uvoza u oblasti Prerađivačka industrija, koja u ukupnoj strukturi uvoza i izvoza učestvuje sa oko 70% do 80%. U periodu januar–septembar 2015. godine obim spoljnotrgovinske razmjene je smanjen za 7,1%, što je rezultat smanjenja izvoza od 4,1% i smanjenja uvoza od 8,7%, dok pokrivenost izvoza uvozom iznosi 58,9%.

Padu izvoza značajno je doprinio pad izvoza u oblastima: Nafta i ulja dobijena od bitumenskih minerala, osim sirovih (-57,2%), Električna energija (-45,7%) i Ogrevno drvo (-20%). Padu uvoza najviše je doprinio pad uvoza sirove nafte iz Rusije (-33,7%) koja značajno učestvuje u strukturi uvoza sa 15,1% (5,7 procentnih poena manje u odnosu na isti period 2014. godinu), a samim tim i na kretanje uvoza. Procjena je da će na godišnjem nivou smanjenje izvoza iznositi 2,9%, a uvoza 7,5%.

U 2016. godini počinje sa radom TE Stanari, tako da je plan proizvodnje električne energije veći za 27,8% u odnosu na planiranu proizvodnju za 2015. godinu. Pored navedenog, a u skladu sa predviđenim poboljšanjem privredne aktivnosti u zemljama sa kojima Republika Srpska ostvaruje značajnu spoljnotrgovinsku razmjenu i očekivanim rastom izvozne tražnje, za 2016. godinu su projektovane stope rasta izvoza 5%, uvoza 4,4%, dok je projektovana pokrivenost izvoza uvozom 57,4%.

U 2014. godini, anketna stopa nezaposlenosti se smanjila (za 1,3 procentna poena) na nivo od 25,7%, dok se broj nezaposlenih smanjio za 3,6%. U periodu januar–septembar 2015. godine, broj nezaposlenih se dodatno smanjio za 4,2%, te je ostvaren blagi pad anketne stope nezaposlenosti (za 0,5 procentnih poena) na nivo od 25,2%. Očekuje se nastavak ovog trenda, tako da za 2016. godinu projektovana stopa nezaposlenosti iznosi 24,7%.

Prosječna neto plata u Republici Srpskoj u 2014. godini iznosila je 825 KM, što je, u odnosu na 2013. godinu, nominalno povećanje od 2,1%, a realno 3,3% imajući u vidu deflaciju. U periodu januar–septembar 2015. godine, prosječna plata iznosila je 832 KM i procjenjuje se da će na godišnjem nivou iznositi 833 KM. U 2016. godini se očekuje blagi rast neto plata na nivo od 842 KM.

Prema tome, učešće javnog duga u BDP-u na kraju 2015. godine iznosiće 48,8% BDP-a, dok će ukupan dug Republike Srpske iznositi 60% BDP-a. Ako pogledamo na kojim pozicijama će doći do značajnijeg rasta duga u 2015. godini u odnosu na 2014. godinu, vidimo da je to spoljni dug Republike Srpske (budžeta) i jedinica lokalne samouprave, te unutrašnji dug fondova socijalne sigurnosti. Povećanje zaduženja u 2015. godini rezultat je prije svega depresijacije KM u odnosu na druge valute, te investicione aktivnosti Republike Srpske (sanacija štete od poplava, ulaganje u zdravstveni i obrazovni sektor, stambeno zbrinjavanje izbjeglih i raseljenih lica itd.). Prema procjenama Ministarstva finansija Republike Srpske, učešće javnog duga u BDP-u u Republici Srpskoj u 2016. godini će iznositi 48,5% BDP-a.

Potreba pokretanja procesa oporavka privrede ima za cilj jačanje održivog, efikasnog, socijalno pravednog i stabilnog privrednog rasta, otvaranja novih radnih mjesta, povećanja i bolje ciljane raspodjele socijalnih davanja, te stvaranja održivog i pravičnog poslovnog okruženja. S tim u vezi, oporavak privrede je ključni cilj i prioritet politike Vlade Republike Srpske za 2016. godinu, iz čega će svoju realizaciju da crpe i sve druge politike. Oporavak privrede baziraće se na smanjenju poreskog opterećenja rada, reformama tržišta rada, te infrastrukturnim projektima i reindustrijalizaciji u svim oblastima prerađivačke industrije, obezbjeđujući ujedno povoljne izvore sredstava za finansiranje preduzeća putem Investicono-razvojne banke Republike Srpske i Garantnog fonda Republike Srpske.

Investicione aktivnosti u privredi biće jedan od značajnih pokretača privrednog rasta u narednom periodu. Strateške oblasti u koje će se najviše ulagati su saobraćajna infrastruktura, sektor poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, kao i energetika.

Odlomci iz dokumenta: Ekonomska politika Republike Srpske za 2016. godinu.

Kompletan tekst pročitajte ovdje.

 

Potencijali Republike Srpske

Prirodni potencijali su jedan od ključnih faktora za razvoj Republike Srpske od kojih su najznačajniji: poljoprivredno zemljište, šumski kompleks, vode i rudni i mineralni resursi.

Republika Srpska se odlikuje značajnim poljoprivrednim i šumskim potencijalom.
Ukupna površina poljoprivrednog zemljišta čini 51% udjela u površini Republike Srpske. Prema kategorijama iskorišćenosti, najveće površine zauzimaju oranice i bašte, livade, pašnjaci i voćnjaci, a najmanje ribnjaci. S obzirom da je trećina obradivih površina još uvijek slobodna za obradu, postoji veliki potencijal za razvoj poljoprivredne djelatnosti.

Šumski kompleks predstavlja nacionalno bogatstvo i jedan je od osnovnih potencijala razvoja jer šume i šumsko zemljište obuhvataju 40% teritorije Republike Srpske.

Vode su takođe veliko bogatstvo Republike Srpske, a vodotoci zadovoljavaju 73% parametara propisanih za prvu klasu vode.
Postoje izuzetno povoljni uslovi za razvoj termo i hidroenergetskog sektora. Iskorišćenost ukupnog potencijala za proizvodnju električne energije iznosi 30%. Posebno vrijedan potencijal predstavljaju termalne i termalno-mineralne vode na osnovu kojih u Republici Srpskoj radi nekoliko banjsko-rekreacionih centara.

Republika Srpska ima bogate i još uvijek nedovoljno iskorištene rudne i mineralne resurse, naročito uglja, boksita, lignita, željeza, bakra.

Sa svojim povoljnim geografskim položajem, atraktivnim prirodnim bogatstvima i bogatim kulturnim nasljeđem, Republika Srpska ima veliki potencijal za razvoj različitih vidova turizma, a naročito banjskog, seoskog, sportskog, kulturno-istorijskog i eko-turizma.

Izvor podataka: Republički zavod za statistiku Republike Srpske i Vlada Republike Srpske

 
Поставите питање
Курсна листа ЦБ БиХ
Бањалучкa берзa
Београдска берза
Članovi : 4
Sadržaj : 2486
Broj pregleda članka : 2955005
Imamo 62 gostiju na mreži
Преузмите Adobe Reader
Преузмите Adobe Flash Player

Najava događaja

17.12.2018.god.
Festival rusko-srpskog zanatstva u galeriji „Progres“
Opširnije...
 
13.12.2018.god.
Svečano uručenje književne nagrade Izvor u petak u Udruženju književnika Srbije
Opširnije...

Prethodni događaji

18.12.2018.god.
Otvoren Festival rusko-srpskog zanatstva
Opširnije...
 
16.12.2018.god.
U Beogradu promovisan novogodišnji program „Banja Luka te zove”
Opširnije...
Преузмите Билтен