U Beogradu je u srijedu, 30. septembra, održana 30. tematska tribina u organizaciji informativno-političkih portala „Sve o Srpskoj“ i „Fakti“ i Predstavništva Republike Srpske u Srbiji, pod nazivom „Republika Srpska – godine raspleta ili drugo poluvrijeme“.

Na tribini je bilo riječi o aktuelnim političkim, bezbjednostnim i međunarodnim pitanjima od značaja za Republiku Srpsku i njen položaj u narednom periodu.

Predstavljen i zbornik „Srpska u vremenu raspleta – 15 beogradskih tribina o Republici Srpskoj“, koji sadrži izlaganja sa razgovora održanih u Beogradu od 2023. do 2026. godine. Zbornik su objavili Predstavništvo Republike Srpske u Srbiji i portali „Sve o Srpskoj“ i „Fakti“.

Predsjednik Milorad Dodik nije prisustvovao tribini, ali je učesnicima uputio poruku koja je pročitana tokom skupa. Naveo je da Republika Srpska mora ostati posvećena svojim pravima, stabilnosti i interesima svog naroda, uz očuvanje mira i političkog dijaloga.

Dodik je izrazio žaljenje što nije mogao da prisustvuje, navodeći da nakon povratka iz Moskve i susreta sa predsjednikom Ruske Federacije ima neodložne obaveze u Republici Srpskoj.

On je ocijenio da kontinuitet beogradskih tribina posvećenih Republici Srpskoj predstavlja značajan napor da se o njoj razgovara otvoreno i argumentovano, bez, kako je naveo, nametnutih tumačenja.

„Zato je važno da i danas, u vremenu brojnih političkih i bezbjednosnih izazova, razgovaramo o tome kuda Republika Srpska ide i kakve su mogućnosti pred njom“, navedeno je u Dodikovoj poruci.

U radu tribine učestvovali su Nenad Kecmanović, Aleksandar Vranješ, Aleksandar Pavić, Miloš Ković, Predrag Ćeranić, Milomir Stepić, Srđan Perišić, Vinko Pandurević, Slobodan Reljić i Nebojša Malić.

Uvodno obraćanje dao je šef Predstavništva Republike Srpske u Srbiji, dok je razgovor moderirao glavni i odgovorni urednik portala „Sve o Srpskoj“ i „Fakti“ Đuro Bilbija.

Učesnici su se osvrnuli na predstojeće izbore u Republici Srpskoj, mogući razvoj političkih odnosa nakon izbora, položaj Republike Srpske u BiH i međunarodnim odnosima, pitanje visokog predstavnika, kao i na odnose velikih sila prema BiH i regionu.

U uvodnom obraćanju, šef Predstavništva Republike Srpske u Srbiji Mlađen Cicović poručio je da za BiH, kako je rekao, nema „drugog poluvremena“, već da postoji potreba za „restartom“ i povratkom na njena „fabrička podešavanja“, odnosno na Ustav BiH i njime definisane nadležnosti.

„To znači povratak izvornom dejtonskom okviru“, rekao je Cicović, ističući da takav „restart“ nije moguć bez povratka dijalogu i dogovoru dva entiteta i tri konstitutivna naroda u BiH.

Profesor Nenad Kecmanović govorio je o položaju Republike Srpske u aktuelnim međunarodnim okolnostima, ali i o predstojećim izborima. Prema njegovim riječima, Srpskoj su neophodni kontinuitet i stabilnost vlasti, jer se i dalje suočava sa pitanjem svog opstanka i političke pozicije.

Kecmanović je ukazao i na interesovanje političkog Sarajeva za to ko bi na poziciji premijera Republike Srpske mogao zamijeniti Savu Minića, kao i za pitanje mogućeg povratka Milorada Dodika na političku scenu.

On je rekao da su Dodik i predsjednik Srbije Aleksandar Vučić prepoznati kao lideri kontinuiteta i da su, kako je naveo, pokazali da se na njih može računati.

O pitanju postizborne stabilnosti govorio je i profesor bezbjednosti Predrag Ćeranić, koji smatra da bi kontinuitet vlasti mogao da doprinese mirnijem periodu nakon izbora.

Ćeranić je ocijenio da bi SAD mogle nastojati da obuzdaju njemački pritisak na Republiku Srpsku, između ostalog i tako što, prema njegovoj procjeni, ne bi došlo do izbora novog visokog predstavnika, već bi bio zadržan sadašnji status kvo.

Govoreći o međunarodnom okruženju, on je naveo i da bi Turska, zbog sve većih problema u svom okruženju, mogla da posveti manje pažnje BiH. Prema njegovoj ocjeni, time bi izostalo dodatno podgrijavanje atmosfere za „drugo poluvrijeme“, dok bi, kako je rekao, planovi pojedinih struktura u BiH za destabilizaciju postali manje realni.

Ambasador BiH u Srbiji Aleksandar Vranješ ocijenio je da su, kako je rekao, Bošnjaci u posljednje vrijeme nizom političkih poteza pokazali da ne žele politički dogovor sa Srbima, već da se sukobljavaju sa njima u završnici izborne kampanje.

Vranješ je rekao da je političkom Sarajevu, prema njegovom mišljenju, prihvatljiv samo onaj srpski politički predstavnik koji je spreman da se uklopi u okvire bošnjačke politike, za koju je rekao da je opterećena stereotipima, političkim mitovima i kvalifikacijama.

Govoreći o međunarodnoj poziciji Republike Srpske, Vranješ je ocijenio da ona postaje sve jača na spoljnopolitičkom planu.

„Nikada jača pozicija u Moskvi, a nikada jača pozicija ni u Vašingtonu, uz tradicionalno dobre i sve jače odnose sa Izraelom“, rekao je Vranješ.

Politikolog Aleksandar Pavić rekao je da Republika Srpska jača svoju poziciju i da ne čeka da joj neko drugi nešto „udjeli“.

„Srpska ima mnogo uspešniju diplomatiju bez diplomatske mreže nego što to ima BiH. Srpska stoji bolje i u Moskvi i u Vašingtonu nego što stoji BiH. Zašto bi sada stala, zašto bi žrtvovala svoje odnose?“, upitao je Pavić.

Istoričar Miloš Ković rekao je da se geopolitički položaj srpskog naroda mijenja usljed novog odnosa snaga među velikim silama.

„Od tri supersile — Rusije, Kine i SAD — dve se mogu smatrati naklonjenim srpskom narodu, dok SAD više nisu onakav neprijatelj Srba kakav su bile u unipolarnom dobu“, ocijenio je Ković, dodajući da Evropska unija, koja sa svih strana opkoljava srpske zemlje, nije supersila.

„Ipak, njen uticaj, pogotovo na gradske srednje klase, ne može se potceniti“, naveo je Ković.

„Čini se da u ovom trenutku Banjaluka uspešno demonstrira kako se u tako složenom svetu može ne samo opstati, nego i postizati uspesi“, rekao je Ković.

O širim geopolitičkim okolnostima govorio je novinar Nebojša Malić, koji je ocijenio da je položaj Republike Srpske danas bitno drugačiji nego devedesetih godina prošlog vijeka.

Prema njegovim riječima, promijenili su se i položaj Evrope i interesi Vašingtona. Malić je naveo da bi BiH mogla biti jedno od mjesta na kojima će se u praksi vidjeti kako funkcioniše novi odnos velikih sila i multipolarni svijet.

On je ocijenio da bi to, kako je rekao, moglo podrazumijevati i podršku legitimnim interesima Srba i promjenu odnosa prema nasljeđu dugogodišnjeg djelovanja Kancelarije visokog predstavnika.

Stručnjak za geopolitiku Milomir Stepić rekao je da je Republika Srpska pokazala državničku zrelost prepoznajući pravi geopolitički trenutak i pravce u kojima se kreće svijet.

„Republika Srpske je očigledno pokazala jednu vrstu državne, pa i državničke zrelosti, uspevši da prepozna trenutak, da prepozna tajming geopolitički, da vidi kuda se svet kreće, kakva polarizacija dolazi među velikim silama“, naveo je Stepić.

Profesor geopolitike Srđan Perišić rekao je da bi pobjeda demokrata na izborima za Kongres mogla da dovede do značajnog zaokreta Vašingtona prema Republici Srpskoj, uz pojačan institucionalni pritisak na njeno rukovodstvo.

„Pobeda demokrata u novembru značila bi prelazak sa politike ’otvorenih vrata i pragmatizma’ na oštru institucionalnu ofanzivu Kongresa protiv Srpske,“ rekao je Perišić.

 

Govoreći o ishodištima budućnosti Srpske, general potpukovnik u penziji Vinko Pandurević ukazao je na značaj njene unutrašnje stabilnosti, ekonomske snage, povezanosti sa Srbijom i jačanja međunarodne pozicije.

„Ključna ishodišta budućnosti Srpske su: unutrašnja društvena i politička stabilnost Republike Srpske, ekonomska snaga, socijalna kohezija, snažna povezanost sa Srbijom i odbrana Ustava BiH i institucija BiH.“,  zaključio je Pandurević.

Sociolog Slobodan Reljić je upozorio da promjena reda američkih prioriteta ne znači i suštinsku promjenu odnosa Vašingtona prema regionu.

Ocijenio je da će geopolitički položaj Srba u velikoj mjeri zavisiti od odnosa prema novoj podjeli svijeta.

„Ako mi ne budemo dio tog drugog bloka koji nije naš američki prijateljski blok, nas neće biti, odnosno bićemo takvi kakvi njima trebamo. Daćemo im i ovo što još imamo,“ zaključio je Reljić.

Zajednička tema više izlaganja bila je pitanje odnosa Republike Srpske prema promijenjenim međunarodnim okolnostima, uz različite procjene o daljem razvoju odnosa SAD, Rusije, Kine, Njemačke i Turske prema BiH i regionu.

Tribina je nastavak serije beogradskih razgovora o Republici Srpskoj, pokrenutih s ciljem da se o njenim političkim, ekonomskim, bezbjednosnim i društvenim pitanjima razgovara u Beogradu i predstavi širi kontekst njenog položaja i budućnosti.

Video snimak tribine možete pogledati OVDJE.